Virtual Reality simulatoren in de Endoscopische chirurgie

Drs. J.M. Luursema

Tijdens de workshop zal worden ingegaan over het belang van cognitieve vaardigheden, zoals geheugen en visueel ruimtelijk voorstellingsvermogen, bij het ontwikkelen van expertise in endoscopische chirurgie. Endoscopie is een verzamelterm voor alle ingrepen waarbij de uitvoerder visuele feedback krijgt via een in het lichaam ingebrachte camera.

Endoscopische ingrepen stellen hoge eisen aan de uitvoerder. De medicus ziet wat hij aan het doen is op een beeldscherm (dus niet op de plek waar zijn of haar handen zijn) en als de medicus zijn gereedschap naar rechts beweegt gaat het uiteinde van het gereedschap naar links (fulcrum effect). Ook bevindt de camera die in de patient wordt ingebracht zich meestal onder een hoek met de kijkrichting van de medicus, wat betekent dat als de uitvoerder een beweging maakt, deze het gereedschap in een heel andere richting ziet bewegen op het beeldscherm. De medicus moet aan een stuk door mentaal compenseren voor deze onnatuurlijke visuele transformaties.

Niet iedereen blijkt dit te kunnen leren. Of iemand dit kan leren heeft te maken met een individueel verschillende cognitieve vaardigheid; namelijk visueel ruimtelijk voorstellingsvermogen. Dit is het vermogen dat het onder andere mogelijk maakt om in gedachten voorwerpen 'voor je te zien', en deze imaginaire voorwerpen van verschillende kanten te bekijken. Naar alle waarschijnlijkheid is dit een aangeboren vaardigheid die maar zeer beperkt te trainen is.

Het onderzoek dat bij Technische Geneeskunde wordt gedaan naar de samenhang tussen cognitieve vaardigheden en de ontwikkeling van Endoscopische kunde heeft twee hoofddoelen; 1) het ontwikkelen van een test die gebruikt kan worden om uitspraken te doen over de waarschijnlijkheid dat iemand het in zich heeft zich in voldoende mate endoscopische vaardigheden eigen te maken, en 2) het optimaliseren van positieve transfer van de trainingssituatie naar de operatiekamer. Om de ontwikkeling van Endoscopische vaardigheden te kunnen kwantificeren wordt gebruikt gemaakt van Virtual Reality simulatoren zoals de LapSIM, en Augmented Reality simulatoren zoals de ProMIS. Er zal bij de workshop zo een simulator aanwezig zijn, zodat deelnemers zelf kunnen ervaren hoe deze training in zijn werk gaat.

Biografie

Jan-Maarten Luursema werkt sinds februari 2009 als onderzoeker bij Technische Geneeskunde. Hij promoveert binnenkort bij de vakgroep Cognitieve Psychologie en Ergonomie op onderzoek naar de samenhang tussen cognitieve vaardigheden en de ontwikkeling van laparoscopische kunde. Daarvoor heeft hij een breed scala aan Andere Dingen gedaan, onder andere als medisch illustrator bij het VU Medisch Centrum in Amsterdam.